Aan de slag met jouw organisatievraagstuk? Meld je aan voor het Ontwerpatelier op 24 november Lees meer
Artikel Gedrag en cultuur

19 januari 2023

Omgaan met biases bij veranderen, hoe doe je dat?

Bekijk het volledige artikel

Biases spelen een grote rol in hoe mensen denken, samenwerken en beslissingen nemen—zeker tijdens verandering. In dit artikel laten Lisa van Rossum en Wouter ten Have zien welke biases vaak optreden in organisaties en wat dat betekent voor veranderaanpakken. De kern: biases “doorbreken” is minder realistisch dan ze herkennen en verstandig hanteren

Geplaatst in Aan de Orde | januari 2023

Omgaan met biases bij veranderen, hoe doe je dat?

Korte samenvatting
Het artikel beschrijft hoe ons denken wordt beïnvloed door biases: systematische, irrationele denkpatronen die doorwerken in besluitvorming, samenwerking en veranderprocessen. De auteurs koppelen dit aan hun (literatuur)onderzoek naar biases in organisaties en verandering, waarbij zij onderscheid maken tussen biases met sterke wetenschappelijke onderbouwing en biases die minder evidence-based zijn. Ze lichten drie voorbeelden toe: negativity bias (we wegen risico’s en mogelijke nadelen zwaarder dan voordelen, wat innovatie en noodzakelijke risico’s kan remmen, versterkt door status-quo-denken), attribution bias (we schrijven oorzaken van succes of falen vaak op een vertekende manier toe, wat sterk beïnvloedt of mensen een verandering steunen en eigenaarschap voelen), en risk compensation bias (de aanname dat veiligheidsmaatregelen automatisch roekelozer gedrag uitlokken; onderzoek laat juist vaak nauwelijks effect zien).

In de afsluiting kantelen de auteurs het beeld dat biases per definitie ‘slecht’ zijn. Biases kunnen ook functioneel zijn—ze brengen bijvoorbeeld snelheid, voorspelbaarheid en pragmatisme—maar worden problematisch als ze doorschieten (zoals bij groupthink). Daarom pleiten ze voor een bredere, meer genuanceerde benadering: biases zijn er nu eenmaal, dus organisaties helpen zichzelf door ze te kennen, er bewust mee om te gaan en interventies daarop af te stemmen. Dat maakt verandertrajecten kansrijker, minder risicovol en uiteindelijk ook menselijker.