Korte samenvatting
Een gemeentelijke herindeling (bestuurlijke fusie) is volgens dit artikel een omvangrijke veranderopgave, waarbij het niet alleen gaat om het besluit en de beoogde doelen (“wat”), maar vooral om de inrichting van het veranderproces (“hoe” en “waarmee”). De auteurs stellen dat in discussies en onderzoeken vaak veel aandacht uitgaat naar input en output, terwijl de cruciale “throughput” (de vertaalslag naar realisatie) wordt verwaarloosd. Ze werken daarom het onderscheid uit tussen veranderdoelen, veranderstrategie en veranderaanpak en laten zien dat een fusie bestaat uit meerdere opgaven die in tijd slim geordend en gecombineerd moeten worden (bijv. ontwerp van structuur, harmonisatie van beleid, integratie van ambtelijke organisaties).
Op basis van kwalitatief onderzoek in vijf fusiecases concluderen de auteurs dat het veranderproces in de praktijk vaak maar losjes is gekoppeld aan de oorspronkelijke fusiedoelen: er treedt doelverschuiving op richting “startklaar zijn” op de fusiedatum (dienstverlening laten draaien, begroting, ICT, huisvesting, harmonisatie). Belangrijke thema’s voor de fase ná de fusie—zoals het toerusten van de nieuwe organisatie op complexere opgaven en het samenbrengen van verschillende sociale systemen—krijgen weinig aandacht. De kernoorzaak die zij schetsen: er ontbreekt vaak een integrale veranderstrategie met een horizon voorbij de fusiedatum, terwijl juist het werk voor én na die datum samen bepaalt of fusiedoelstellingen echt worden gerealiseerd.
