Korte samenvatting
In dit artikel verkent Steven ten Have het begrip compliance vanuit een sociaal-psychologisch en veranderkundig perspectief. Hij laat zien dat compliance nauw samenhangt met vormen van sociale invloed zoals conformiteit, gehoorzaamheid en persuasion, en dat instrumenten als regels, structuren en campagnes wel nodig zijn, maar nooit voldoende om gewenst gedrag te realiseren. De kernvraag is niet hoe je gedrag afdwingt, maar wat eigenlijk gewenst gedrag is en waarom dat betekenisvol is.
Ten Have betoogt dat compliance in de praktijk te vaak defensief en controlerend wordt benaderd, terwijl het juist zou moeten gaan over leiderschap, zingeving en intrinsieke motivatie. Echt leiderschap maakt controle deels overbodig, doordat mensen zich identificeren met het doel en zelf het gewenste gedrag laten zien. De auteur pleit daarom voor meer aandacht voor zogenoemde positive deviants: mensen die autonoom en intrinsiek gemotiveerd al het gewenste gedrag tonen, nog vóórdat het beleid is vastgelegd. Compliance wordt zo niet een rem, maar een motor voor leren, veranderen en toekomstgericht organiseren.
Wanneer je een schip wilt bouwen, breng dan geen mensen bij elkaar om het hout te slepen, het werk voor te bereiden en de taken te verdelen. Maar leer mensen te verlangen naar de eindeloze zee. Met gereedschap is niets mis. Sterker nog, het is vaak hard nodig. Maar niet zelden verwordt het middel tot doel.
